Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Çocuk ve Gençlik Psikolojisi Dergisi 2026, Clt. 2(2) 1-20
Türkiye’de Anne-Çocuk Bağlanması ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi (2010-2020): Bir Sistematik Derleme Çalışması
ss. 1 - 20
Yayın Tarihi: Nisan 14, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Bu araştırma; Türkiye’de anne çocuk bağlanması ile ilgili 2010-2020 yılları arasında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinin kullanıldığı bu araştırmanın çalışma grubunu 2010-2020 yılları arasında Yükseköğretim Kurulu Yayın ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi’nde onaylanarak arşivlenmiş, “bağlanma”, “maternal bağlanma”, “anne çocuk bağlanması”, “anne bebek bağlanması” anahtar kelimeleri ile ulaşılmış toplam 296 lisansüstü tezden oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan veri toplama formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler Maxqda 2020 nitel yazılım programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda konu ile ilgili yüksek lisans çalışmaların sayıca fazla olduğu, konu ile ilgili çalışmaların 2015 yılından itibaren ivme kazandığı, Ankara ve İstanbul illerindeki üniversitelerde konunun daha yoğun çalışıldığı, çalışmaların en sık sosyal bilimler ve sağlık bilimleri enstitülerinde gerçekleştiği ve farklı anabilim dalları tarafından ele alındığı bulunmuştur. Çalışma grupları olarak gebeler, anneler, bebek ve çocuklar, ergenler ile çalışıldığı; veri toplama yöntemi olarak en sık anket, form ve ölçeklerin kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca araştırmalardan elde edilen sonuçlar özetlenerek değerlendirilmiştir.
Anahtar kelimeler: Anne çocuk bağlanması, maternal bağlanma, prenatal bağlanma, ergenlikte bağlanma.
APA 7th edition
Cakcak, H.D., & Gursoy, F. (2026).
Türkiye’de Anne-Çocuk Bağlanması ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi (2010-2020): Bir Sistematik Derleme Çalışması
. Çocuk ve Gençlik Psikolojisi Dergisi, 2(2), 1-20. Harvard
Cakcak, H. and Gursoy, F. (2026).
Türkiye’de Anne-Çocuk Bağlanması ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi (2010-2020): Bir Sistematik Derleme Çalışması
. Çocuk ve Gençlik Psikolojisi Dergisi, 2(2), pp. 1-20. Chicago 16th edition
Cakcak, Hatice Damla and Figen Gursoy (2026). "
Türkiye’de Anne-Çocuk Bağlanması ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi (2010-2020): Bir Sistematik Derleme Çalışması
". Çocuk ve Gençlik Psikolojisi Dergisi 2 (2):1-20.Ahmed, J. U. (2010). Documentary research method: New dimensions. Indus Journal of Management & Social Sciences, 4(1), 1–14.
Ainsworth, M. D. S. (1989). Attachment beyonds infancy. American Psychologist, 44(4), 709–716. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.4.709
Akbağ, M., & İmamoğlu, S. E. (2010). Cinsiyet ve bağlanma stillerinin utanç, suçluluk ve yalnızlık duygularını yordama gücünün araştırılması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10(2), 651–682.
Bartholomew, K., & Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: a test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226–244. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.2.226
Bielawska-Batorowicz, E., & Siddiqui, A. (2008). A study of prenatal attachment with swedish and polish expectant mothers. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 26(4), 373–384. https://doi.org/10.1080/02646830802426144
Bouchard, G. (2011). The role of psychosocial variables in prenatal attachment: an examination of moderational effects. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 29(3), 197–207. https://doi.org/10.1080/02646838.2011.592975
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. http://doi.org./10.3316/QRJ0902027
Buist, K. L., Dekovic, M., Meeus, W., & Van Aken M. (2004). The reciprocal relationship between early adolescent attachment and internalizing and externalizing problem behavior. Journal of Adolescence, 27, 251–266. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2003.11.012
Busby, D. M., Christensen, C., Crane, D. R. & Larson, J. H. (1995). A revision of the Dyadic Adjustment Scale for use with distressed and nondistressed couples: Construct hierarchy and multidimensional scales. Journal of Marital and Family Therapy, 21(3), 289–308. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.1995.tb00163.x
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Nitel araştırmalar. İçinde Ş. Büyüköztürk (Ed.), Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (s. 251–290). Pegem Akademi.
Camarneiro, A. P. F., & Justo, J. M. R. M. (2017). Prenatal attachment and sociodemographic and clinical factors in portuguese couples. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 35(3), 212–222. https://doi.org/10.1080/02646838.2017.1297889
Çelebi, E. Z., & Çayır, G. (2021). Ebeveyn-bebek bağlanmasını etkileyen faktörler: lisansüstü tezler incelenerek yapılan bir sistematik derleme. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 7(1), 23–47.
Daglar, G., & Nur, N. (2018). Level of mother-baby bonding and influencing factors during pregnancy and postpartum period. Psychiatria Danubina, 30(4), 433–440. https://doi.org/10.24869/psyd.2018.433
De Falco, S. D., Emer, A., Martini, L., Rigo, P., Pruner, S., & Venuti, P. (2014). Predictors of mother-child interaction quality and child attachment security in at-risk families. Frontiers in Psychology, 5, 898. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00898
Doyle, A. B., & Markiewicz, D. (2005). Parenting, marital conflict and adjustment from early-to-mid-adolescence: mediated by adolescent attachment style? Journal of Youth and Adolescence, 34(2), 97–110. https://doi.org/10.1007/s10964-005-3209-7
Ercan, İ., & Kan, İ. (2006). Ölçme ve ölçmede hata. Anadolu Üniversitesi Bilim ve Teknolojileri Dergisi, 7(1), 51–56.
Fearon, R. M. P., Bakermans-Kranenburg, M. J., Van IJzendoorn, M. H., Lapsley, A. M., & Roisman, G. I. (2010). The significance of insecure attachment and disorganization in the development of children’s externalizing behavior: A meta-analytic study. Child Development, 81(2), 435–456. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2009.01405.x
Fitton, V. A. (2012). Attachment theory: history, research and practice. Psychoanalytic Social Work, 19(1–2), 121–143.
Franklin, C. (2006). The neonatal nurse’s role in parental attachment in the nicu. Crit Care Nurse Q, 29(1), 81–85. https://doi.org/10.1097/00002727-200601000-00009
Hazan, C., & Shaver, P. R. (1994). Deeper into attachment theory. Psychological Inquiry, 5(1), 68–79. https://doi.org/10.1207/s15327965pli0501_15
Groh, A. M., Roisman, G. I., Van IJzendoorn, M. H., Bakermans-Kranenburg, M. J., & Fearon, R. P. (2017). The significance of attachment security for children’s social competence with peers: A meta-analytic study. Attachment & Human Development, 19(2), 105–126. https://doi.org/10.1080/14616734.2016.1246463
Guerrero, L. K., & Jones, S. M. (2005). Differences in conversational skills as a function of attachment style: a follw-up study. Communication Quarterly, 53(3), 305–321. https://doi.org/10.4135/9781483329529.n22
Günay, D. (2018). Türkiye’de lisansüstü eğitim ve lisansüstü eğitime felsefi bir bakış. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 1(2), 71–88.
Karimi, F. Z., Khadivzadeh, T., Saeidi, M., & Bagheri, S. (2016). The effect of kangaroo mother care immediately after delivery on mother-infant attachment 3 months after delivery. International Journal of Pediatrics, 4(9), 3561–3570.
Keizer, R., Helmerhorst, K. O. W., & Van Gelderen, L. (2019). Perceived quality of the mother-adolescent and father-adolescent attachment relationship and adolescents’ self-esteem. Journal of Youth and Adolescence, 48(6), 1203–1217. https://doi.org/10.1007/s10964-019-01007-0
Kennedy, J. H., & Kennedy, C. E. (2004). Attachment theory: implications for school psychology. Psychology in the Schools, 41(2), 247–259. https://doi.org/10.1002/pits.10153
Li, X., Chan, C. W. H., & Yip, P. S. F. (2017). Adult attachment and relationship satisfaction: The mediating role of empathy and emotional closeness. Journal of Social and Personal Relationships, 34(3), 347–363. https://doi.org/10.1177/0265407516641030
Madigan, S., Atkinson, L., Laurin, K., & Benoit, D. (2013). Attachment and internalizing behavior in early childhood: A meta-analysis. Developmental Psychology, 49(4), 672–689. https://doi.org/10.1037/a0028793
Maraş, A. (2015). Bağlanma kuramı temelinde gerçekleştirilen bir vaka çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 2(3), 1–13.
Mercer, J. (2006). Understanding attachment: parenting, child care, and emotional development. Praeger.
Mikulincer, M. & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, Dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.
Mills-Koonce, W. R., Gariepy, J. L., Propper, C., Sutton, K., Calkins, S., Moore, G., & Cox, M. (2007). Infant and parent factors associated with early maternal sensitivity: a caregiver-attachment systems approach. Infant Behavior & Development, 30, 114–126. https://doi.org/10.1016/j.infbeh.2006.11.010
Özkan, U. B. (2021). Doküman inceleme yönteminde anahtar kavramlar. İçinde U. B. Özkan (Ed.), Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi (s. 1-11). Pegem Akademi.
Pascuzzo, K., Cyr, C., & Moss, E. (2014). Longitudinal association between adolescent attachment, adult romantic attachment, and emotion regulation strategies. Attachment & Human Development, 15(1), 83–103. https://doi.org/10.1080/14616734.2013.745713
Peluso, P. R., Peluso, J. P., White, J. A. F., & Kern, R. M. (2004). A comparison of attachment theory and individual psychology: a review of the literature. Journal of Counseling & Development, 82, 139–145.
Selçuk, E., Zayas, V., Günaydın, G., Hazan, C., & Kross, E. (2012). Mental representations of attachment figures facilitate recovery following upsetting autobiographical memory recall. Journal of Personality and Social Psychology. https://doi.org/10.1037/a0028125
Sroufe, L. A. (2005). Attachment and development: A prospective, longitudinal study from birth to adulthood. Attachment & Human Development, 7(4), 349–367. https://doi.org/10.1080/14616730500365928
Soysal, A. Ş., Bodur, Ş., İşeri, E., & Şenol, S. (2005). Bebeklik dönemindeki bağlanma sürecine genel bir bakış. Klinik Psikiyatri Dergisi, 8(2), 88–99.
Soysal, A. Ş., Ergenekon, E., & Aksoy, E. (1999). Yenidoğan döneminde hastanede uzun süreli tedavi görmenin bağlanma örüntüsü üzerindeki etkileri: Bir olgu sunumu. Klinik Psikiyatri Dergisi, 2(4), 266–270.
Sümer, N., Oruçlular, Y., & Çapar, T. (2015). Bağlanma ve bağımlılık: kuramsal çerçeve ve derleme çalışması. Bağımlılık Dergisi, 16(4), 192–209.
Tasca, G. A., Ritchie, K., & Balfour, L. (2011). Implications of attachment theory and research for the assessment and treatment of eating disorders. Psychotherapy, 48(3), 249–259. https://doi.org/10.1037/a0022423
Tercan, H., & Bıçakçı, M. Y. (2016). Sağlık bilimlerinde transdisipliner yaklaşım içerisinde çocuk gelişimcinin rolü. H. Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(1), 157–168.
Tilokskulchai, F., Phatthanasiriwthin, S., Vichitsukon, K., & Serisathien, Y. (2002). Attachment behaviors in mothers of prematüre infants: A descriptive stduy in Thai mothers. Journal of Perinatal Neonatal Nursing, 16(3), 69–83. https://doi.org/10.1097/00005237-200212000-00008
Tonkus, M. B., & Muslu, S. N. (2021). Maternal bağlanma ve ilişkili faktörler. Journal of Medical Sciences, 2(2), 32–40.
Türk Dil Kurumu (2022). https://sozluk.gov.tr/
Tüzün, O., & Sayar, K. (2006). Bağlanma kuramı ve psikopatoloji. Düşünen Adam, 19(1), 24–39.
Wan, M. W., & Green, J. (2009). The impact of maternal psychopathology on child-mother attachment. Archives of Women’s Mental Health, 12, 123–134. https://doi.org/10.1007/s00737-009-0066-5